Gehechtheid aan onze leefomgeving

7 September 2021

Reacties op aantasting of verlies van leefomgeving kunnen lijken op rouw en worden daarom ook wel ecologische rouw genoemd. Een recente publicatie door Hannah Comtesse e.a. introduceert het concept van ecologische rouw en plaatst het binnen het veld van rouwverwerking. Aan de hand van een casusbeschrijving van een bergbeklimmer in Centraal-Europa die te maken heeft met ecologische rouw worden manieren beschreven waarop ecologische rouw een risico voor de psychische gezondheid kan vormen maar ook kan leiden tot milieugerichte actie.

De huidige klimaatcrisis heeft aantasting van de leefomgeving op ongekende schaal tot gevolg. Het nieuws over extreem weer was deze zomer aan de orde van de dag. Ver weg, maar ook dichtbij, zoals de overstromingen in Limburg, Duitsland en België, valwinden en extreme stortbuien. In recente publicaties vanuit de International Society of Traumatic Stress Studies (ISTSS) is het klimaat daarom een actueel aandachtspunt. Hoopvol daarbij is de mogelijkheid van posttraumatische groei in de context van klimaatverandering. Die kan eraan bijdragen dat bestaande effectieve en haalbare methoden om de gevolgen van klimaatverandering te beperken snel en goed worden geïmplementeerd. Daarmee kan trauma voor de komende generaties worden voorkomen.

De milieucontext kan bij natuurrampen of industriële rampen oorzaak zijn van verlies van dierbaren en/of (economische) hulpbronnen. Maar de milieucontext betekent meer, naast de al genoemde gehechtheid aan de leefomgeving. In veel culturen vormt de natuurlijke omgeving een centraal element in spirituele ervaringen en overtuigingen. De economische en milieucontext vormt daarom een van de omstandigheden die op rouw van invloed kunnen zijn. Omstandigheden die in deze samenhang determinanten van betekenisgeving kunnen worden genoemd. In de vorige blogs noemde ik de omstandigheden van de dood, rouwreacties en symptomen, het verklaringsmodel, geloof en spiritualiteit en rituelen.

Wil je meer lezen over betekenisgeving na verlies en wat daarop van invloed kan zijn? De volgende aflevering van deze blog verschijnt over ongeveer 4 maanden - stay tuned!

Dit is de zesde aflevering van de blog door Geert Smid, hoogleraar “Psychotrauma, verlies en rouw na rampen en geweld” bij ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum en de Universiteit voor Humanistiek