Rouw na euthanasie of zelfdoding wegens psychische aandoeningen

13 december 2022

In Nederland stierven in 2020 1035 mensen door zelfdoding als gevolg van een psychische stoornis en 115 mensen door euthanasie vanwege een psychische stoornis (in 2021).

Onlangs rondden onderzoekers van onder meer ARQ en de UvH een onderzoek af naar rouw na zelfdoding en euthanasie wegens psychische aandoeningen. Een van de onderzoekers, Marianne Snijdewind, nam bij nabestaanden diepte-interviews en vragenlijsten af. Hun levenspartners waren in behandeling geweest vanwege een psychische stoornis en waren overleden door euthanasie of zelfdoding.

Nabestaanden na euthanasie hadden minder ernstige rouwsymptomen en rouwervaringen dan nabestaanden na zelfdoding. Dit hing samen met goed afscheid kunnen nemen, afwezigheid van lijden rond het sterven en aanwezigheid van professionele steun. Nabestaanden ervaarden beperkt begrip van anderen aangaande het lijden van hun overleden partners. Het feit dat het euthanasieverzoek van de partner was ingewilligd hielp anderen te begrijpen dat het lijden ondraaglijk en uitzichtloos was geweest. Afscheid nemen, betrokkenheid bij de dood en sociale omgeving vormen omstandigheden die op betekenisgeving na verlies van invloed kunnen zijn. Omstandigheden die in deze samenhang determinanten van betekenisgeving kunnen worden genoemd.

Nabestaanden uitten de wens dat artsen vaker bereid zouden zijn om serieus in te gaan op verzoeken om euthanasie in de context van psychisch lijden. Uit eerder onderzoek is gebleken dat 16% van mensen van wie het verzoek om euthanasie vanwege psychische aandoeningen wordt afgewezen, daarna uit het leven stapt. Een nabestaande na zelfdoding verwoordde het als volgt: “Als de zorg goed is en de opties liggen op tafel, en iemand kiest dan toch om niet meer te willen leven, ja dan liever op humane wijze natuurlijk, door middel van bijvoorbeeld euthanasie... maar die opties die moeten er zijn.”

Het is voor het eerst dat het rouwproces in kaart is gebracht van partners van psychiatrische patiënten, die overleden door zelfdoding of euthanasie. De bevindingen uit het onderzoek zijn recent gepubliceerd in Frontiers in Psychiatry en in BMC Psychiatry. In Trouw verscheen over het onderzoek een nieuwsbericht en een interview.

Dit is de negende aflevering van de blog door Geert Smid, hoogleraar “Psychotrauma, verlies en rouw na rampen en geweld” bij ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum en de Universiteit voor Humanistiek. Dit was op deze plek zijn laatste blog. Via LinkedIn zal hij in de toekomst zijn blogs delen.