Rouwverlof

6 januari 2022

De impact van rouw, die onder meer emotionele pijn, lichamelijke rouwreacties en beperkingen in functioneren kan omvatten, wordt zwaar onderschat. Een op de tien nabestaanden ontwikkelt een persisterende rouwstoornis. Door ontbreken van een wettelijke verlofregeling na verlies van een dierbare is er vaak druk vanuit het werk die kan interfereren met herstel. En dat terwijl een moeizaam herstel in de eerste periode na verlies gepaard gaat met een toegenomen risico op psychische stoornissen.

Een wettelijke regeling van een betaald rouwverlof kan leiden tot sneller herstel. Naar aanleiding van een petitie vond op 25 november 2021 hierover een rondetafelgesprek plaats met leden van de vaste kamercommissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, (ervarings)deskundigen en belanghebbenden. Een regeling voor een rouwverlof helpt werkgevers bij hun omgang met werknemers en voorkomt problemen op het werk. Het biedt erkenning voor verlies en verdriet en werkt daardoor motiverend.

Rouwreacties verschillen sterk tussen nabestaanden: een rouwverlofregeling kan daaraan tegemoetkomen. Recht op rouwverlof is nodig in de periode direct na het overlijden, bijvoorbeeld voor de duur van 5 dagen. Maar ook gespreid in de daaropvolgende periode, bijvoorbeeld enkele weken in het eerste jaar. Het gaat hierbij om een recht en uiteraard niet om een verplichting.

Een sterk verhoogd risico op psychische stoornissen en langdurige uitval bestaat na traumatisch verlies door geweld of een ongeval of na verlies van een partner of kind. Traumatisch verlies geeft emotionele maar ook praktische belasting, bijvoorbeeld juridische nasleep of alleen dragen van de zorg voor de kinderen. Extra, flexibel op te nemen rouwverlof is in deze verliessituaties nodig, bijvoorbeeld 10 weken in de eerste 5 jaar.

Betekent het verlies van de dierbare ook een verlies van vertrouwen in het rechtssysteem, de overheid of de maatschappij? Wanneer rouwenden zich onvoldoende gezien en gesteund voelen door het politieke en juridische systeem kan dit hun vertrouwen hierin verminderen. Een goed geregeld rouwverlof kan bijdragen aan behoud van vertrouwen. De politieke en juridische situatie vormt een van de omstandigheden die op rouw van invloed kunnen zijn. Omstandigheden die in deze samenhang determinanten van betekenisgeving kunnen worden genoemd. In de vorige blogs noemde ik de omstandigheden van de dood, rouwreacties en symptomen, het verklaringsmodel, geloof en spiritualiteit, rituelen en economische en milieucontext.

Wil je meer lezen over betekenisgeving na verlies en wat daarop van invloed kan zijn? De volgende aflevering van deze blog verschijnt over ongeveer 4 maanden - stay tuned!

Dit is de zevende aflevering van de blog door Geert Smid, hoogleraar “Psychotrauma, verlies en rouw na rampen en geweld” bij ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum en de Universiteit voor Humanistiek